آیا تا به حال شنیده اید کسی با افتخار بگوید: «من یک INTJ هستم!» یا «من تیپ ESTP دارم!» و ندانسته باشید منظورش چیست؟ این حروف مرموز، در واقع نشاندهندهی نوع شخصیت فرد بر اساس تست مایرز-بریگز (MBTI) هستند؛ یکی از محبوبترین و پرکاربردترین ابزارهای روانشناسی در جهان برای درک عمیقتر از خود و دیگران. در این مقاله از مجله روانشناسی روان تست، قصد داریم به زبان ساده اما علمی، با تست MBTI آشنا شویم؛ از تاریخچه و سازوکار آن گرفته تا ۱۶ تیپ شخصیتی و کاربردش در زندگی، روابط و شغل.
تست MBTI چیست و چگونه شکل گرفت؟
تست مایرز-بریگز یا به اختصار MBTI (Myers-Briggs Type Indicator)، یک پرسشنامه روانسنجی است که برای شناسایی نوع شخصیت، ترجیحات رفتاری و نقاط قوت افراد طراحی شده است. این تست بر پایه نظریه کارل گوستاو یونگ، روان شناس معروف سوئیسی، ساخته شده است. یونگ در اوایل قرن بیستم، نظریهای را مطرح کرد مبنی بر اینکه انسانها در نحوه دریافت اطلاعات، تصمیم گیری و تعامل با دنیای بیرون، الگوهای متفاوتی دارند.
اما این نظریه تا زمانی که ایزابل بریگز مایرز و مادرش کاترین کوک بریگز آن را وارد دنیای واقعی نکردند، بیشتر در سطح مفاهیم نظری باقی مانده بود. در دوران جنگ جهانی دوم، این دو زن باهوش متوجه شدند شناخت تیپ شخصیتی میتواند به افراد کمک کند تا شغلهایی متناسب با شخصیت خود انتخاب کنند و رضایت بیشتری از زندگی داشته باشند. به همین دلیل، نسخهی اولیهی تست MBTI را طراحی کردند تا افراد بتوانند با شناخت دقیقتر از خود، مسیر شغلی و روابط اجتماعیشان را آگاهانهتر انتخاب کنند.
هدف اصلی تست MBTI چیست؟
برخلاف بسیاری از آزمونهای روان شناسی، تست MBTI در جست و جوی ناهنجاری یا اختلال نیست.
هیچ تیپ شخصیتی در این تست، بهتر یا بدتر از دیگری نیست. هدف این آزمون، صرفاً کمک به درک بهتر از خود، دیگران و شیوهی عملکرد ذهن و رفتار انسان است.
بهبیان دیگر، MBTI آینهای است که در برابر شما قرار میگیرد تا خودتان را شفافتر ببینید — نه ترازو یا خطکشی برای مقایسه با دیگران.
چهار بُعد اصلی شخصیت در تست MBTI
MBTI شخصیت هر فرد را بر اساس چهار بُعد اصلی میسنجد که هر بُعد شامل دو قطب متضاد است.
با ترکیب این چهار بُعد، در نهایت ۱۶ تیپ شخصیتی متفاوت بهدست میآید.
بیایید با هر کدام از این ابعاد آشنا شویم:
۱. برون گرایی (E) در برابر درونگرایی (I)
این بُعد، نشان میدهد انرژی شما از کجا تأمین میشود:
برونگراها (Extraverts) از تعامل اجتماعی و ارتباط با دیگران انرژی میگیرند. آنها فعال، اجتماعی، و معمولاً در جمعها احساس زندهبودن بیشتری دارند.
درونگراها (Introverts) برعکس، از تنهایی و تفکر آرام انرژی میگیرند. آنها معمولاً اهل تأمل، کمحرفتر و عمیقترند.
نکته مهم این است که برونگرایی و درونگرایی یک طیف هستند، نه دو جبههی مطلق.
بسیاری از ما در میانهی این طیف قرار داریم، اما معمولاً تمایل غالب ما یکی از این دو است.
۲. حسی (S) در برابر شهودی (N)
این بُعد، مربوط به نحوهی دریافت اطلاعات از دنیای پیرامون است:
افراد حسی (Sensing) به واقعیتهای ملموس و جزئیات توجه دارند. آنها بر تجربه، مشاهده و دادههای قابل اندازهگیری تمرکز میکنند.
افراد شهودی (Intuitive) بیشتر به الگوها، احتمالات و معانی پنهان پشت پدیدهها علاقه دارند. آنها خلاق، آیندهنگر و نظریهپردازند.
به بیان ساده، اگر فردی هستید که “به آنچه هست” توجه دارید، احتمالاً حسی هستید؛ اما اگر بیشتر به “آنچه میتواند باشد” فکر میکنید، تمایل شما شهودی است.
۳. منطقی (T) در برابر احساسی (F)
این بُعد، نحوهی تصمیمگیری افراد را نشان میدهد:
منطقیها (Thinking) تصمیمها را بر اساس منطق، اصول و واقعیتهای عینی میگیرند. آنها منصف، بیطرف و تحلیلی هستند.
احساسیها (Feeling) هنگام تصمیمگیری، احساسات خود و دیگران را در نظر میگیرند. برای آنها هماهنگی، ارزشها و روابط انسانی اهمیت بیشتری دارد.
هیچکدام از این دو نوع تصمیمگیری نادرست نیست. گاهی منطق نیاز است، گاهی همدلی.
۴. قضاوتگر (J) در برابر ادراکی (P)
این بُعد، به نحوهی مواجههی افراد با دنیای بیرون مربوط است:
قضاوتگرها (Judging) منظم، ساختارمند و برنامهمحورند. آنها دوست دارند تصمیمات قطعی بگیرند و کارها را طبق برنامه پیش ببرند.
ادراکیها (Perceiving) منعطف، سازگار و آزادترند. آنها در مواجهه با موقعیتهای جدید بازتر عمل میکنند و از تغییر نمیترسند.
بهطور کلی، قضاوتگرها کار را تمام میکنند، اما ادراکیها کار را تجربه میکنند.
۱۶ تیپ شخصیتی MBTI
با ترکیب چهار بُعد بالا (هر کدام با دو گزینه)، در مجموع ۱۶ تیپ شخصیتی حاصل میشود. برخی از شناخته شده ترین آنها عبارتند از:
INTJ – استراتژیست منطقی، خلاق و مستقل
INFJ – مشاور دلسوز، ایدهآلگرا و عمیق
ENTP – مخترع و ایدهپرداز پرانرژی
ISFJ – محافظ قابل اعتماد، مسئولیتپذیر و وفادار
ESTJ – مدیر عملگرا و تصمیمگیرنده
INFP – رؤیابین آرام، دارای ارزشهای شخصی قوی
ESFP – زندگیدوست، اجتماعی و پرشور
ISTP – تحلیلگر عملگرا و عاشق حل مسئله
هر تیپ شخصیتی، نقاط قوت و چالشهای خاص خود را دارد. مهم این است که هیچکدام «بهتر» نیستند؛ فقط متفاوت هستند.
چرا شناخت تیپ شخصیتی مهم است؟
شناخت تیپ شخصیتی فقط یک سرگرمی نیست؛ بلکه ابزاری کاربردی برای رشد فردی و حرفهای است.
در ادامه چند دلیل مهم برای اهمیت آن را بررسی میکنیم:
۱. افزایش خودآگاهی
دانستن اینکه چگونه فکر میکنید، تصمیم میگیرید و با دیگران ارتباط برقرار میکنید، نخستین گام برای رشد شخصی است.
وقتی بدانید در چه شرایطی انرژی میگیرید یا تحلیل میروید، میتوانید سبک زندگی و شغل خود را با نیازهای واقعیتان هماهنگ کنید.
۲. بهبود روابط بینفردی
در روابط کاری یا عاطفی، بسیاری از سوءتفاهمها ریشه در تفاوتهای شخصیتی دارد.
درک اینکه مثلاً همکارت چرا در تصمیمگیری عجله دارد یا شریک زندگیات چرا بیشتر به احساسات اهمیت میدهد، میتواند تنشها را کاهش دهد.
۳. انتخاب شغل مناسب
یکی از کاربردهای اصلی MBTI در مشاوره شغلی است. بسیاری از شرکتها، از جمله پلتفرمهایی مانند کاربوم، به داوطلبان اجازه میدهند نتیجه تست MBTI خود را به رزومهشان اضافه کنند.
این کار به کارفرما کمک میکند فردی را انتخاب کند که با فرهنگ سازمان و نقش شغلی موردنظرش هماهنگی بیشتری دارد.
۴. توسعه مهارتهای رهبری و کار تیمی
در تیمهای کاری، ترکیب متوازن تیپهای شخصیتی باعث افزایش بهرهوری میشود.
مثلاً افراد برونگرا ممکن است در ارائه ایدهها بهتر باشند، در حالی که درونگراها در تحلیل و برنامهریزی عمق بیشتری دارند.
شناخت این تفاوتها، راز موفقیت تیمهای بزرگ دنیاست.
تفاوت تست MBTI با سایر آزمونهای روانشناسی
بسیاری از تستهای شخصیتشناسی مانند Big Five (پنج عامل بزرگ شخصیت) یا تست DISC، بهدنبال اندازهگیری ویژگیهای روانی یا تطبیق با معیارهای آماری هستند. اما MBTI یک ابزار تشخیصی نیست؛ هیچ پاسخ درست یا غلطی ندارد. هدف آن این نیست که بگوید “شما چگونه باید باشید”، بلکه میگوید “شما چگونه هستید”.
در واقع، MBTI بهجای تمرکز بر «نمره دهی»، بر خودشناسی تمرکز دارد. به همین دلیل است که حتی بدون انجام تست رسمی، بسیاری از افراد میتوانند با مطالعه توضیحات ۱۶ تیپ، تیپ نزدیک به خود را حدس بزنند.
سخن پایانی
تست MBTI بیش از ۸۰ سال است که به افراد در سراسر جهان کمک میکند تا درک عمیقتری از خود و دیگران پیدا کنند.
چه در مسیر شغلی باشید، چه در روابط شخصی، دانستن تیپ شخصیتیتان میتواند به شما کمک کند آگاهانهتر تصمیم بگیرید، ارتباط مؤثرتری برقرار کنید و زندگی رضایتبخشتری بسازید.
به یاد داشته باشید: هیچ شخصیتی کامل نیست. اما هر شخصیتی میتواند در جای درست خود، کامل عمل کند.
بدون دیدگاه